figourini banner 1 2021

banner3

Προέλευση ποντιακών λέξεων από την αρχαία ελληνική γλώσσα - Από το τραγούδι ''Αϊτέντς επαραπέτανεν '' - Αϊτέντς - Επεριπέτανεν - Τραντέλλενας - Τριγυρίσκουν (της Δέσποινας Μιχαηλίδου – Καπλάνογλου)

κοζάνη, ειδήσεις, νέα, Πτολεμαΐδα Στην σημερινή δημοσίευση θα δούμε ένα ακόμη παραδοσιακό Ποντιακό τραγούδι το ''Αϊτέντς επαραπέτανεν '' από όπου διαλέξαμε τις 4 λέξεις, που θα δώσουμε

την, ή ,τις λέξεις της αρχαίας Ελληνικής γλώσσας που προήλθαν και φυσικά θα δώσουμε την σημερινή τους ερμηνεία στα νέα Ελληνικά.

ΣΤΑ ΠΟΝΤΙΑΚΑ

--- Αϊτέντς επαραπέτανεν --

Αητέντς επαραπέτανεν Ψηλά ς σα επουράνια *

Είχεν τσιαγκία κόκκινα Και το κουδούκ νατ μαύρον *

Κι εκράτ νεν και ς Σα κάρτσια του Παλληκαρί βρασιόνας *

Αητέ μ για δός μ ας σο κρατείς Για Πε με όθεν κείται *

Ας σο κρατώ κι δίγω σε Αρ όθεν κείται λέγω

Ακεί ς σο πέραν το ρασίν Σο πέραν καν τ ελάτια

Μαύρα πουλία τρωγν ατον Και άσπρα τριγυλίσκουν

Φατέστεν πούλια μ φατέστεν Φατέστεν τον καρύπιν

Σ σην θάλασσαν κολυμπετής σ ομάλια πεχληβάνος

Σ σο πόλεμον τραντέλλενας Του Πόντου παλληκάρι

* Ο στίχος καταλήγει σε (ούϊ αμάν, αμάν)

ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

--- Ένας αετός πετούσε ψηλά ---

Ένας αετός πετούσε ψηλά Ψηλά στον ουρανό

Είχε κόκκινα σιαγόνια και η μύτη του ήταν μαύρη

Στα νύχια του κρατούσε τα χέρια ενός παλικαριού

Αητέ για δώσε μου αυτό που κρατάς πες μου πού είναι το υπόλοιπο σώμα

Δεν θα στο δώσω, το υπόλοιπο είναι εκεί κάτω

Εκεί πέρα στα δάση εκεί που είναι τα έλατα

Τον τρώνε μαύρα πουλιά και τον περιτριγυρίζουν άσπρα

Φάτε πουλιά μου φάτε φάτε τον καρύπη

Που κολυμπάει στη θάλασσα και παλεύει στα δάση

Στον πόλεμο τριάντα φορές Έλληνας παλικάρι του Πόντου

ΕΠΙΛΟΓΗ ΛΕΞΕΩΝ ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ

Παραθέτουμε τις λέξεις που επιλέξαμε :

Αϊτέντς - Επεριπέτανεν - Τραντέλλενας - Τριγυρίσκουν.

***************************************

1..Αϊτέντς

- Προέρχεται από το αρχαιοελληνική λέξη : Αετός

< αρχαία ελληνική : Αετός και αἱετός < ἀίσσω (ορμώ).

- Συγγενικές λέξεις : αετιδεύς αετίσιος αέτωμα αϊτός (για το πουλί και τη μεταφορική σημασία).

Στην νεοελληνική αποδίδεται ως : Αετός

- Συνώνυμα: Ξεφτέρι, οξυδερκής, σαΐνι.

*************************************

2 Επεριπέτανεν

Προέρχεται από την σύνθεση 3 αρχαιοελληνικών λέξεων.

Επί + περί + πετάω (πετάννυμι ).

1. Επί : Πρόθεση ἐπί (& ἔπι & ἐπ' & ἐφ')

Στην νέα Ελληνική διάλεκτο γενικώς σημαίνει : Πάνω σε, κοντά σε, πλησίον, ενώπιον , προς κάπου, με κατεύθυνση ( για τοπική δήλωση).

Ακόμη σημαίνει : Κατά τη χρονική περίοδο, στις μέρες (για χρονική δήλωση )

2.Περί : Η αρχαία ελληνική λέξη είναι περί.

Η πρόθεση περί σημαίνει στα νέα Ελληνικά ,α.) Κοντά σε, περίπου (για αριθμό ) και β. Σχετικά με κάτι ή κάποιον.

3.Πέτανεν

Ετυμολογία πετώ < ελληνιστική κοινή πετάω / πετῶ < αρχαία ελληνική πετάομαι / πετάννυμι / πεταννύω / πήτνυμι < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *peth₂- (πετώ).

Στην νεοελληνική αποδίδεται : Πετάω -Πετώ.

Η Ποντιακή λέξη Επεριπέτανεν σημαίνει πετάω στα πέριξ.

***************************************

3. Τραντέλλενας

Σύνθετη λέξη που προέρχεται από τις αρχαιοελληνικές λέξεις

Τρανή(ο)ς + Έλλην.

1.Ετυμολογία .Τρανός < αρχαία ελληνική τρανός / τρανής.

Σήμερα σημαίνει: Μεγάλος, ισχυρός, δυνατός, φημισμένος.

Συγγενικές λέξεις:Τρανεύω , περίτρανος . Στην Ποντιακή διάλεκτο :τρανύνω = μεγεθύνω, μεγαλώνω, αυξάνομαι χρονικώς, μεταφ. γίνομαι επίσημος, φημίζομαι, επαίρομαι, μεγαλοπιάνομαι.

2. Ετυμολογία Έλληνας < αρχαία ελληνική Ἕλλην

Αρχαίο ανδρικό όνομα Στην μυθολογία) ο Ἕλλην ήταν ο μυθικός γενάρχης του έθνους των Ελλήνων.

Σήμερα Ελλην ειναι αυτός που κατάγεται από την Ελλάδα ή έχει ελληνική υπηκοότητα.

Συγγενικές λέξεις Ελλάδα,ελλαδικός,Ελλαδίτης ,ελληνάκι , Ελληνάρας ,ελληνικότητα.

Ερμηνεία στην Ποντιακή

Τραντέλλενος = κατά κάποιο τρόπο τριακοντάκις Έλλην, γενναίος Έλληνας

.Στην ποντιακή διάλεκτο η λέξη Έλλενος/ Έλληνας σημαίνει παλικάρι, ήρωας με τεράστια δύναμη - Τραντέλλενας/Τρισέλληνας είναι υπερθετικό του υπερφυσικού όντος.

Στην νεοελληνική ο Τραντέλλενας αποδίδεται :

Ο παντοδύναμος και φημισμένος Έλληνας.

****************************

4. Τριγυρίσκουν

Προέρχεται από την αρχαιοελληνική λέξη: γύρος < ελληνιστική κοινή γῦρος < αρχαία ελληνική γυρός (στρογγυλός).

Τριγύρω < μεσαιωνική ελληνική τριγύρω < τρι - + γύρω (για υπερβολή) .

Στην ποντιακή διάλεκτο υπάρχουν πολλές λέξεις που έχουν ρίζα στην λέξη τριγύρω όπως : Τριγυρίζω = Τριγυρίζω, περικυκλώνω . Τριγύριν = πράγμα το οποίο περιτριγυρίζει, περιβάλλει, πλατειά ζώνη βρέφους. Τριγύρισμαν = τριγύρισμα, περικύκλωμα, Τριγυροκλώθω = περιτριγυρίζω, περικυκλώνω. Τριγυροκλώσιμον = περικύκλωση, περιφορά γύρω από κάποιον.

Στην νεοελληνική αποδίδεται:Τριγυρνώ προς ή σε όλες τις κατευθύνσεις , Τριγύρω .

Συγγενικές σημερινές λέξεις : Τριγυρίζω, τριγύρισμα, τριγυρισμένος,

Τραγουδά ο Μεγάλος και ανεπανάληπτος Στέλιος Καζαντζίδης

Τραγούδι ‘’ Αϊτέντς επαραπέτανεν ‘’

https://www.youtube.com/watch?v=5EP0_5y5wmA

Δημοφιλή Νέα

Γιάννης Ασφαλτίδης: Πολύ υψηλή η ποιότητα των μήλων Μεσοβούνου τη φετινή χρονιά (ΒΙΝΤΕΟ)

Γιάννης Ασφαλτίδης: Πολύ υψηλή η ποιότητα των μήλων Μεσοβούνου τη φετινή χρονιά (ΒΙΝΤΕΟ)


Είναι η εποχή της συγκομιδής των μήλων και για τους παρ…

Γιώργος Τσιάκαλος: «Η Ελλάδα φυλακή προσφύγων, η Ουγγαρία υπεύθυνη για απελάσεις με σφραγίδα της Ε.Ε.» (Ηχητικό)
Πρωτοβουλία Πολιτών Εορδαίας ενάντια στις ανεμογεννήτριες: Συνάντηση με τον δήμαρχο Εορδαίας Παναγιώτη Πλακεντά
Ας θυμίσει κάποιος στη WWF ότι στη Δυτική Μακεδονία ζούνε άνθρωποι και όχι χρυσόψαρα ηλεκτροφόρα (του Παναγιώτη Τσαρτσιανίδη)
Tovoion Tv | Γράμμος - Στο Χωριό Γράμμος - Γράμμουστα στις πηγές του Αλιάκμονα (video)

Tovoion Tv | Γράμμος - Στο Χωριό Γράμμος - Γράμμουστα στις πηγές του Αλιάκμονα (video)


Tovoion Tv | Γράμμος - Στο Χωριό Γράμμος - Γράμμουστα στις πη…

Α' Ε.Π.Σ. Κοζάνης: Δόξα Βερμίου Πύργων - Α.Ε. Κοζάνης 1-5 | Τα Highlights (φωτογραφίες - βίντεο)

Α' Ε.Π.Σ. Κοζάνης: Δόξα Βερμίου Πύργων - Α.Ε. Κοζάνης 1-5 | Τα Highlights (φωτογραφίες - βίντεο)


Πραγματοποιώντας πολύ καλή εμφάνιση στο δεύτερο ημίχρ…

Master Plan απολιγνιτοποίησης: Με τα λόγια χτίζει ανώγια και κατώγια (Γράφει ο Χρήστος Ι. Κολοβός)
Βατόπουλος: Προτείναμε λιγότερους μαθητές ανά τάξη αλλά η κυβέρνηση το απέκλεισε (Ηχητικό)

Βατόπουλος: Προτείναμε λιγότερους μαθητές ανά τάξη αλλά η κυβέρνηση το απέκλεισε (Ηχητικό)


Σε μία σημαντική αποκάλυψη που αποτυπώνει και την επικ…

Μουσικό Σχολείο Πτολεμαΐδας: Πρόσκληση σε Χριστουγεννιάτικη Συναυλία

κοζάνη, ειδήσεις, νέα, Πτολεμαΐδα Το Μουσικό Σχολείο Πτολεμαΐδας σας προσκαλεί στην Χριστουγεννιάτικη Συναυλία που θα παρουσιάσει η Συμφωνική

Περισσότερα

ΓΕΩΤ.Ε.Ε./Π.Δ.Μ.: Προτάσεις για την αναθεώρηση του Σχεδίου Διαχείρισης Υδάτων Δυτικής Μακεδονίας

κοζάνη, ειδήσεις, νέα, Πτολεμαΐδα ​Επιστολή με παρατηρήσεις - προτάσεις για την αναθεώρηση του Σχεδίου Διαχείρισης Υδάτων Δυτικής Μακεδονίας απέστειλε

Περισσότερα

Η ΕΤΕ/ΔΕΗ εκφράζει την έντονη διαφωνία της για την ιδιωτικοποίηση του ΑΔΜΗΕ

κοζάνη, ειδήσεις, νέα, Πτολεμαΐδα Παραμονές Χριστουγέννων 2016 η Διοίκηση της ΔΕΗ αποφάσισε να γραφτεί ο επίλογος για

τον ΑΔΜΗΕ υπογράφοντας το τελικό κείμενο

Περισσότερα

ΕΡΤ Κοζάνης & Ιερά Μητρόπολη Σερβίων και Κοζάνης: Ραδιομαραθώνιος αγάπης για τους άπορους συμπολίτες μας «Προσφέρω με την καρδιά μου»

κοζάνη, ειδήσεις, νέα, Πτολεμαΐδα Στις 19 Δεκεμβρίου ημέρα Δευτέρα και από ώρα 09.00 π.μ μέχρι και στις 14.00 μ.μ, η ΕΡΤ Κοζάνης (100,2 και 100,6 FM)

Περισσότερα

ΓΕΝΟΠ/ΔΕΗ: Με «εορταστικές εκδηλώσεις» για την απόφαση της Ε.Π του Ευρωκοινοβουλίου σχετικά με το αίτημα της ΔΕΗ για τους ρύπους προσπαθεί η Greenpeace να ξεχάσει τον πόνο της ότι: οι λιγνιτικές επενδύσεις δεν ακυρώνονται

κοζάνη, ειδήσεις, νέα, Πτολεμαΐδα Είχαν τρομερή αγωνία και άγχος

Μπορεί και να τους είχε κοπεί και η όρεξη

Τα βράδια στριφογύριζαν στο κρεβάτι βλέποντας εφιάλτες.

Περισσότερα

Πολιτιστικός Σύλλογος Πτολεμαϊδας "Ο Σωτήρας": Πρόσκληση στη 2η Χριστουγεννιάτικη εκδήλωση

κοζάνη, ειδήσεις, νέα, Πτολεμαΐδα Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Πτολεμαΐδας «Ο Σωτήρας» σας προσκαλεί να τιμήσετε με την παρουσία σας την 2 η Χριστουγεννιάτικη

Περισσότερα

Εντατικοποιούνται τα μέτρα ασφάλειας και αστυνόμευσης σε όλη τη χώρα για την εορταστική περίοδο των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Θεοφανείων

κοζάνη, ειδήσεις, νέα, Πτολεμαΐδα Κλιμακώνονται τα προγράμματα ασφάλειας και αστυνόμευσης της Ελληνικής Αστυνομίας, σε ολόκληρη τη χώρα,

Περισσότερα

ΚΕΠΚΑ Δυτικής Μακεδονίας: Παιχνίδια «κατάσκοποι»

κοζάνη, ειδήσεις, νέα, Πτολεμαΐδα Τα συνδεδεμένα, στο ίντερνετ παιχνίδια, αποτυγχάνουν παταγωδώς, στην προστασία βασικών δικαιωμάτων των καταναλωτών, σε θέματα ασφάλειας

Περισσότερα

Ο Υπουργός Επικρατείας Χριστόφορος Βερναρδάκης στο www.kozani.tv (video)

κοζάνη, ειδήσεις, νέα, Πτολεμαΐδα Συνέντευξη για τις τρέχουσες πολιτικές εξελίξεις έδωσε στο www.kozani.tv και στους Σωκράτη Μουτίδη και Παναγιώτη Τσαρτσιανίδη ο Υπουργός Επικρατείας

Περισσότερα

ΔΕΗ: Υπενθύμιση για Ρύθμιση Οφειλών

κοζάνη, ειδήσεις, νέα, Πτολεμαΐδα Η ΔΕΗ υπενθυμίζει στους πελάτες της ότι στις 31/12/2016 λήγει το ιδιαίτερα ευνοϊκό

πρόγραμμα διακανονισμού

Περισσότερα

Ο ποιητής του λαού και κονταρομάχος των φτωχών Κώστας Βάρναλης

κοζάνη, ειδήσεις, νέα, Πτολεμαΐδα Σαν σήμερα (16/12/1974) φεύγει από την ζωή ο Κώστας Βάρναλης

Σαν σήμερα (16/12/1974) φεύγει από την ζωή ο Κώστας Βάρναλης ο κομμουνιστής ποιητής Κώστας Βάρναλης.

Περισσότερα

ΔΕΗ: Αναγνώριση του αιτήματος για δωρεάν δικαιώματα CΟ2

κοζάνη, ειδήσεις, νέα, Πτολεμαΐδα Δεύτερη αναγνώριση του δίκαιου αιτήματος της Ελλάδας για δωρεάν χορήγηση δικαιωμάτων

εκπομπής CO2 αποτελεί

Περισσότερα

Πανελλαδική κινητοποίηση των συνταξιούχων (video)

κοζάνη, ειδήσεις, νέα, Πτολεμαΐδα Video από την μαζική κινητοποίηση στο κέντρο της Αθήνας που  πραγματοποίησαν χθες το απόγευμα χιλιάδες συνταξιούχοι από όλη τη χώρα στο κέντρο της Αθήνας.

Περισσότερα

Ευρωκοινοβουλευτική Ομάδα του ΚΚΕ: «Καθαρή» ενέργεια και «πράσινη» ανάπτυξη: μανδύας για εγγυημένα κέρδη για το κεφάλαιο.

κοζάνη, ειδήσεις, νέα, Πτολεμαΐδα Στη συζήτηση για τη «δέσμη μέτρων Καθαρή Ενέργεια για όλους» στην Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου στο Στρασβούργο παρενέβη ο ευρωβουλευτής

Περισσότερα

Δείτε τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων στο ptolemaida.tv (16-12-16)

Διαβάστε τα πρωτοσέλιδα της Παρασκευής (16-12-16)

Περισσότερα

Πολιτιστικός Σύλλογος Οικ. Καρδιάς Πτολεμαϊδας "Η Μέρα": Πρόσκληση σε εκδήλωση

κοζάνη, ειδήσεις, νέα, Πτολεμαΐδα Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Οικ. Καρδιάς Πτολεμαϊδας "Η Μέρα" σας προσκαλεί στην εκδήλωση Κόλντα Μπάμπω

Περισσότερα

Επείγουσα ερώτηση προς την Κομισιόν και προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της Λαϊκής Ενότητας, Νίκος Χουντής

κοζάνη, ειδήσεις, νέα, Πτολεμαΐδα «Για πόσα χρόνια δεσμεύτηκε η ελληνική κυβέρνηση για πλεόνασμα 3,5%»;

Περισσότερα

Κίνηση "Απελάστε το Ρατσισμό": Συγκέντρωση κατά του ρατσισμού και του φασισμού στην Πτολεμαΐδα

κοζάνη, ειδήσεις, νέα, Πτολεμαΐδα 18 Δεκέμβρη, Παγκόσμια Ημέρα του Μετανάστη:

Συγκέντρωση κατά του ρατσισμού και του φασισμού, των πολέμων και της φτώχειας

Περισσότερα

Καταγραφή δεσποζόμενων ζώων στο δήμο Εορδαίας

κοζάνη, ειδήσεις, νέα, Πτολεμαΐδα Ο Δήμος Εορδαίας ενημερώνει ότι, σύμφωνα με την παρ.1 του άρθ.5 του Νόμου 4039/2012 και με την τροποποίηση του Ν. 4235/2014

Περισσότερα

Γιώργος Κασαπίδης: Κατάθεση ερώτησης για την απρόσκοπτη προσβασιμότητα σε δημόσιους και κοινόχρηστους χώρους

κοζάνη, ειδήσεις, νέα, Πτολεμαΐδα Τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι συμπολίτες μας ως προς την απρόσκοπτη προσβασιμότητα

Περισσότερα