"Τοποθέτηση για την αποξήλωση των παραγωγικών υποδομών της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία, 21.07.2026
Ως μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ), στον τομέα της Μεταλλευτικής, αισθανόμαστε την επιστημονική ευθύνη να τοποθετηθούμε δημόσια απέναντι στις πρόσφατες εξελίξεις στη Δυτική Μακεδονία. Οι ελεγχόμενες ανατινάξεις μεγάλων καδοφόρων εκσκαφέων και οι προγραμματισμένες κατεδαφίσεις πύργων ψύξης και άλλων βασικών παραγωγικών «κρίκων» αναδεικνύουν κρίσιμα ζητήματα που ξεπερνούν τα όρια μιας απλής εταιρικής διαχείρισης και αγγίζουν τον εθνικό ενεργειακό σχεδιασμό.
Στο πλαίσιο αυτό, καταθέτουμε τις εξής τέσσερις βασικές διαπιστώσεις:
1. Ασυμμετρία στον σχεδιασμό της ενεργειακής μετάβασης
Το υιοθετηθέν χρονοδιάγραμμα απολιγνιτοποίησης παρουσιάζει δομικές αδυναμίες, καθώς δεν προηγήθηκε ολοκληρωμένη κοινωνικοοικονομική μελέτη επιπτώσεων για τις λιγνιτικές περιοχές. Η ταχύτητα της μετάβασης υποτίμησε μια βασική αρχή της ενεργειακής ασφάλειας: την ανάγκη διατήρησης επαρκούς εγχώριας ισχύος βάσης. Η υποκατάσταση του λιγνίτη, χωρίς την προηγούμενη ανάπτυξη ώριμων τεχνολογιών αποθήκευσης μεγάλης κλίμακας, έχει οδηγήσει σε αυξημένη και επισφαλή εξάρτηση του ενεργειακού μείγματος της χώρας από το εισαγόμενο φυσικό αέριο και, συνακόλουθα, σε αυξημένη έκθεση στη μεταβλητότητα των διεθνών αγορών.
2. Απώλεια στρατηγικού παραγωγικού αποθέματος
Ο παραγωγικός μηχανισμός της ΔΕΗ, ο οποίος αναπτύχθηκε με μακροχρόνιες επενδύσεις των Ελλήνων πολιτών και έχει πλέον αποσβεστεί οικονομικά, αποτελεί ένα πολύτιμο πάγιο εθνικό κεφάλαιο. Η οριστική καταστροφή αυτών των υποδομών στερεί από το κράτος τη δυνατότητα ενεργοποίησης μιας εγχώριας εναλλακτικής λύσης. Η επιλογή αυτή κρίνεται τεχνικά και στρατηγικά άστοχη, ιδιαίτερα υπό τις παρούσες συνθήκες έντονης γεωπολιτικής αστάθειας, οι οποίες προκαλούν ακραία μεταβλητότητα και αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
3. Μη αντιστρεπτός χαρακτήρας των τεχνικών παρεμβάσεων
Η φυσική εξάλειψη βαρέων μηχανημάτων έργου, όπως οι καδοφόροι εκσκαφείς, η κατεδάφιση των πύργων ψύξης κλπ συνιστούν μη αντιστρεπτές τεχνικές ενέργειες. Με τον τρόπο αυτό, εκμηδενίζεται ακόμη και η θεωρητική δυνατότητα μελλοντικής αξιοποίησης ή επαναλειτουργίας των ορυχείων και των σταθμών βάσης σε περιπτώσεις παρατεταμένης κρίσης τροφοδοσίας στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου στρατηγικού σχεδίου ψυχρής εφεδρείας. Η εσπευσμένη υλοποίηση αυτών των κατεδαφίσεων περιορίζει δραστικά τα εργαλεία διαχείρισης ενεργειακού ρίσκου της χώρας και γεννά εύλογους προβληματισμούς.
4. Ανεπαρκής αξιολόγηση της Βιομηχανικής Κληρονομιάς
Οι υπό κατεδάφιση εγκαταστάσεις φέρουν σημαντική ιστορική και τεχνολογική αξία, αποτελώντας κορυφαία δείγματα της σύγχρονης ελληνικής βιομηχανικής αρχιτεκτονικής και μεταλλευτικής ιστορίας. Η μαζική καταστροφή τους, χωρίς να έχει προηγηθεί εξειδικευμένη, ανεξάρτητη και συστηματική μελέτη αξιολόγησης για την προστασία ή την επανάχρηση κάθε στοιχείου ξεχωριστά, υποδηλώνει έλλειψη αντίληψης της έννοιας της βιομηχανικής κληρονομιάς. Διεθνώς, αντίστοιχες υποδομές τυγχάνουν επιστημονικής ανάδειξης και εντάσσονται σε προγράμματα βιομηχανικής αρχαιολογίας.
Συμπερασματικά, η ενεργειακή μετάβαση της χώρας οφείλει να πραγματοποιηθεί με όρους τεχνικής ορθότητας, οικονομικής σύνεσης και σεβασμού στην ιστορική μνήμη. Καλούμε την Πολιτεία και τη διοίκηση της ΔΕΗ να αναστείλουν τις μη αντιστρεπτές εργασίες κατεδάφισης, προκειμένου να επανεξεταστεί η στρατηγική διαχείρισης των εθνικών μας παγίων με γνώμονα την ενεργειακή θωράκιση και την επιστημονική τεκμηρίωση.
Οι υπογράφοντες Καθηγητές ΕΜΠ:
Δημήτρης Καλιαμπάκος, Καθηγητής Σχολής Μεταλλειολόγων Μεταλλουργών Μηχανικών ΕΜΠ στην επιστημονική περιοχή «Περιβάλλον και Μεταλλευτική», μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης ΕΜΠ
Δημήτρης Δαμίγος, Καθηγητής Σχολής Μεταλλειολόγων Μεταλλουργών Μηχανικών ΕΜΠ στην επιστημονική περιοχή «Περιβαλλοντική Οικονομία», Κοσμήτορας της ΣΜΜΜ
Θεόδωρος Μιχαλακόπουλος, Καθηγητής Σχολής Μεταλλειολόγων Μεταλλουργών Μηχανικών ΕΜΠ στην επιστημονική περιοχή «Εξόρυξη Πετρωμάτων», Διευθυντής Εργαστηρίου
Μαρία Μενεγάκη, Καθηγήτρια της Σχολής Μεταλλειολόγων Μεταλλουργών Μηχανικών ΕΜΠ στην επιστημονική περιοχή «Υπαίθριες Εκμεταλλεύσεις», Πρόεδρος του Συλλόγου Μελών ΔΕΠ ΕΜΠ
Λευκοθέα Παπαδά, Επίκουρη Καθηγήτρια της Σχολής Μεταλλειολόγων Μεταλλουργών Μηχανικών ΕΜΠ στην επιστημονική περιοχή «Κοινωνικές Επιπτώσεις της Ενεργειακής Παραγωγής»"
