Η ιστορία μίας έρευνας...
Και όμως, ένα απλό σχόλιο στο facebook μπορεί να φέρει πολλά...
Με αφορμή λοιπόν δύο σχόλια στα δικά μας μέσα κοινωνικής δικτύωσης που αφορούσαν το Μεσόβουνο Εορδαίας από Γερμανό πολίτη, το Σάββατο 24 και την Κυριακή 25 Οκτώβρη και μετά τη δημοσίευσή τους στο www.kozani.tv , ο Λούτβιγκ Γκιούμπελ επικοινώνησε μαζί μας και αφού μας ευχαρίστησε για την ανάρτηση, μας αποκάλυψε ότι ο μακρινός συγγενής στον οποίο αναφερόταν, ήταν ο Ludwig Gümbel, ο στρατιωτικός διοικητής και επικεφαλής του γερμανικού αποσπάσματος που διέπραξε την πρώτη μαζική σφαγή στο μαρτυρικό Μεσόβουνο στις 23 Οκτωβρίου του 1941.
Ήταν ο ξάδερφος του παππού του.
Χρόνια ολόκληρα το αγνοούσε μιας και η οικογένειά του μιλούσε σπάνια για το παρελθόν. Μετά την ενηλικίωση του, διάφορες συγκυρίες τον οδήγησαν σε διαδικασία αναζήτησης και αποκάλυψης του ρόλου και της εμπλοκής των προγόνων του με το ναζιστικό καθεστώς.
Ο Λούτβιγκ Γκιούμπελ μας έστειλε ολόκληρη την έρευνά του και μας ζήτησε να τη δημοσιεύσουμε στο www.kozani.tv ώστε "οι κάτοικοι του Μεσοβούνου να κατανοήσουν καλύτερα το σχόλιό του και το προσωπικό υπόβαθρο που τον οδήγησε να το γράψει", τονίζοντας για ακόμη μία φορά την μεγάλη επιθυμία του να επισκεφτεί τον μαρτυρικό τόπο.
Για το www.kozani.tv και το www.ptolemaida.tv - Παναγιώτης Τσαρτσιανίδης
---------------------
Λούτβιγκ Γκιούμπελ – Η ιστορία μίας έρευνας
Εισαγωγή
Όταν ήμουν έφηβος και άρχισα να σκέφτομαι πολιτικά, οι άνθρωποι της γενιάς μου ήταν ικανοποιημένοι που μπορούσαν να πουν: "Ο παππούς μου δεν ήταν Ναζί". Για πολύ καιρό ήμουν πεπεισμένος και εγώ γι' αυτό. Αλλά αυτό ήταν ένα μεγάλο λάθος. Κάποια στιγμή, πολύ καιρό αφότου μεγάλωσα, ανακάλυψα ότι ο παππούς μου είχε γίνει από πολύ νωρίς μέλος του ναζιστικού κόμματος NSDAP. Τα πράγματα όμως χειροτέρεψαν. Περαιτέρω έρευνες που έκανα αποκάλυψαν με απόλυτη βεβαιότητα ότι ορισμένοι από τους προγόνους μου ήταν ενεργοί Ναζί. Ένας από αυτούς, ο Λούτβιγκ Γκιούμπελ (Ludwig Gümbel), έγινε μάλιστα κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και εγκληματίας πολέμου. Τον Οκτώβριο του 1941, διέταξε ως υπεύθυνος μιας ομάδας Γερμανών στρατιωτών στο χωριό Μεσόβουνο στην βόρειο Ελλάδα την εκτέλεση περίπου 160 ανδρών, την εκδίωξη γυναικών, παιδιών και ηλικιωμένων και την πυρπόληση σχεδόν όλων των σπιτιών του χωριού. Αυτό έγινε κατόπιν αιτήματος της ελληνικής διοίκησης, την οποία βοήθησε πρόθυμα να "λύσει" με τη βία αυτό που ουσιαστικά ήταν μια εσωτερική ελληνική υπόθεση.
Γιατί συνειδητοποίησα εγώ τόσο αργά αυτό το γεγονός και πώς το αντιμετώπισα συναισθηματικά, θα ήθελα να σας το περιγράψω σε αυτό το κείμενο.
Κατά τη διάρκεια της έρευνάς μου, έμαθα ότι υπάρχει εδώ και χρόνια ένα πρόγραμμα ελληνογερμανικής ανταλλαγής μαθητών, στο πλαίσιο του οποίου μαθητές από τις δύο χώρες Ελλάδα και Γερμανία ασχολούνται επίσης και με αυτό το έγκλημα πολέμου στο Μεσόβουνο. Έτσι θα ήθελα να συμβάλω και εγώ όσο καλύτερα μπορώ στην επιτυχία τέτοιων διεθνών σχέσεων φιλίας και ειρήνης.
Κεφάλαιο 1: Σχετικά με εμένα
Ονομάζομαι Γιόχεν Γκιούμπελ (Jochen Gümbel) και γεννήθηκα στις 21 Απριλίου 1967. Έτσι λοιπόν γεννήθηκα σε μία περίοδο αναταραχής στην πολιτική, στην κοινωνία και στον πολιτισμό. Οι γονείς μου ήταν και οι δύο δάσκαλοι, πολιτικά και κοινωνικά πολύ φιλελεύθεροι και ανοιχτοί. Είχαν πολύ λίγα κοινά με πατριαρχικά-αυταρχικά πρότυπα. Όχι ακραίες ιδέες του 1968 - αλλά σίγουρα με κάποια επιρροή από τις ιδέες των "παιδιών των λουλουδιών" και μια αίσθηση ελευθερίας. Έτσι μεγάλωσα, σε μεγάλο βαθμό ανέμελα και προστατευόμενος, ως παιδί/έφηβος στην δεκαετία του '80. Η οικογένεια της μητέρας μου προερχόταν από την περιοχή της Ρηνανίας Βεστφαλίας, ήταν μάλλον συντηρητική κατά τη δική μου άποψη και ζούσε ακόμη σύμφωνα με τους κλασικούς ρόλους - οι άνδρες ήταν επικεφαλής και οι γυναίκες μάλλον υποταγμένες στους άντρες. Η μητέρα μου μπόρεσε να "απελευθερωθεί" από αυτές τις πατριαρχικές δομές κάποια στιγμή, όταν πήγε στο πανεπιστήμιο.
Γιόχεν Γκιούμπελ (Φωτογραφία: Ιδιωτική)
Λούτβιγκ Γκιούμπελ – Η ιστορία μίας έρευνας
Γιόχεν Γκιούμπελ Seite 2 von 13
Για την οικογένεια του πατέρα μου ήξερα πολύ λίγα πράγματα. Ο πατέρας μου έμεινε ορφανός σε ηλικία 18 ετών, αφού η μητέρα του πέθανε πρόωρα και ο πατέρας του αγνοούνταν από τον Απρίλιο του 1943. Σκοτώθηκε κατά την επιστροφή του από το ρωσικό μέτωπο. Ο πατέρας μου μιλούσε σπάνια-ελάχιστα για το παρελθόν της οικογένειάς του, είτε από άγνοια είτε επειδή δεν ήθελε να θυμάται. Εν πάση περιπτώσει, το παρελθόν της οικογένειάς του δεν υπήρξε ποτέ θέμα. Ούτε εγώ ήμουν πραγματικά περίεργος, επειδή ο κόσμος μου ήταν ασφαλής και σίγουρος και οι πληροφορίες που είχα και αυτά που γνώριζα ήταν αρκετά για μένα.
Κεφάλαιο 2: Το ταξίδι της έρευνας
Μετά την αποφοίτησή μου από το λύκειο, ταξίδεψα πολύ στη Γερμανία. Μεγάλωσα στο Όντενβάλντ (Odenwald) και σε ηλικία 18 ετών μετακόμισα στη Χαϊδελβέργη (Heidelberg) όπου εκεί ολοκλήρωσα την επαγγελματική μου κατάρτιση και τη στρατιωτική μου θητεία στην ατομική περίθαλψη ατόμων με βαριά αναπηρία. Αφού διέκοψα τις σπουδές μου στη γραφιστική, μετακόμισα στην Κολωνία και στη συνέχεια, στα τέλη της δεκαετίας του '90 στην Καρλσρούη (Karlsruhe), όπου τελικά εγκαταστάθηκα επαγγελματικά. Εκεί γνωριστήκαμε με τη σύζυγό μου και χτίσαμε ένα σπίτι στο Κάντελ (Kandel) το 2007. Η κόρη μας ήταν τότε μόλις ενός έτους. Πρέπει να ήταν το 2009 όταν ο πατέρας μου είχε την επιθυμία να μου δείξει λίγα από τα μέρη της νιότης του. Μικρός περνούσε πολύ χρόνο με τον παππού του, ο οποίος ήταν δασοφύλακας στο κοντινό Ντάν (Dahn). Έτσι ξεκινήσαμε ένα Σαββατοκύριακο, κλείσαμε ένα δωμάτιο σε ένα ξενοδοχείο κοντά στο Ντάν και ξεκινήσαμε την εξερευνητική περιήγηση. Ο πατέρας μου είχε στις αποσκευές του όλα τα έγγραφα που είχε συλλέξει για την οικογένεια Γκιούμπελ ή που είχε κληρονομήσει. Εδώ θα πρέπει να πούμε ότι η οικογένεια Γκιούμπελ είναι πολύ καλά τεκμηριωμένη, επειδή η μητέρα του πρώτου ομοσπονδιακού προέδρου της Γερμανίας, του Θέοντορ Χόις (Theodor Heuss), ήταν το γένος Γκιούμπελ. Λίγα χρόνια μετά τον πόλεμο, ο Θέοντορ Χόις οργάνωσε μια μεγάλη συνάντηση των μελών της οικογένειας Γκιούμπελ στη Χαϊδελβέργη, από την οποία έχω μάλιστα και μια ομαδική φωτογραφία, στην οποία φαίνεται επίσης ο πατέρας μου σαν έφηβος. Φυσικά και ήταν τότε κάποιος υπερήφανος, σε οικογενειακά πλαίσια, για μια τέτοια συγγένεια-καταγωγή και μιλούσε επίσης γι' αυτήν. Σχετικά με το φασιστικό μέρος των Γκούμπελς όμως δεν μιλούσε κανένας, σιωπούσαν όλοι. Έτσι, δεν γνωρίζω εάν ο Θέοντορ Χόις και ο Λούντβιγκ Γκιούμπελ είχαν προσωπική επαφή πριν, κατά τη διάρκεια ή μετά τον πόλεμο και εάν ενδεχομένως συζητούσαν αναμεταξύ τους πολιτικά θέματα.
Στο ξενοδοχείο, αφιερώσαμε πολύ χρόνο για να εξετάσουμε προσεκτικά τα έγγραφα. Εκτός από τα βιβλία και τις φωτογραφίες, υπήρχαν επίσης πολλά γενεαλογικά δέντρα.
Θέοντορ Χόις (Theodor Heuss) (Φωτογραφία: Ιδιωτική)
Και αυτό ήταν μια πολύ σημαντική διαπίστωση και εμπειρία για μένα, επειδή μπόρεσα να διαβάσω ότι οι προ-προ-Παππούδες μου κατάγονταν πραγματικά από το Κάντελ και ότι έχω μία μακρινή συγγένεια με την κομμώτριά μου και τον αγαπημένο μου οινοποιό. Έτσι, επιλέγοντας την νέα μου “Πατρίδα“, ουσιαστικά επέστρεψα στις ρίζες μου - στις ρίζες της οικογένειάς μου. Αυτό με έκανε εξαιρετικά περίεργο και μου διέγειρε την επιθυμία να εξερευνήσω περαιτέρω. Έτσι ασχολήθηκα στην αρχή με τα μέλη του γενεαλογικού δένδρου της οικογενείας μου, τα οποία κατοικούσαν κοντά ή μέσα στο Κάντελ. Ωστόσο, κατέληξα σε ένα αδιέξοδο που για μερικά χρόνια με εμπόδισε να συνεχίσω. Μόνο η ανακάλυψη του σπιτιού των προ-προ-προ-Παππούδων μου (τώρα κατεδαφισμένο για έναν δρόμο που ανοίχτηκε εκεί) ήταν ένα άλλο σημείο αναφοράς για μία επανεκκίνηση. Η "φωτιά" που είχε ανάψει, ωστόσο, μειώθηκε και πάλι, αλλά δεν έσβησε ποτέ εντελώς. Μετά το θάνατο του πατέρα μου το 2016, άρχισα να ασχολούμαι πιο εντατικά με το οικογενειακό μου ιστορικό. Εν τω μεταξύ, είχα πρόσθετο υλικό στην διάθεσή μου για την έρευνά, το οποίο αρχικά εξέτασα επιφανειακά. Ένα μέρος αυτού του υλικού ήταν το οικογενειακό βιβλίο της γιαγιάς μου, Καρόλα Γκιούμπελ το γένος Χές. Μέσα σε αυτό το βιβλίο μπορούσε να διαβάσει κανείς ότι ο παππούς μου ο Φρίντριχ "Φρίτσ" Γκιούμπελ είχε στην κατοχή του το "χρυσό μετάλλιο" του κόμματος των Ναζί, του NSDAP. Ένα μετάλλιο, το οποίο στην πραγματικότητα απονέμονταν στα μέλη του κόμματος των Ναζί της πρώτης ώρας. Αυτό ήταν πραγματικά ένα σοκ για μένα, επειδή το γεγονός ότι ο παππούς μου ήταν στρατιώτης δεν ήταν είδηση για μένα, αλλά ότι ήταν ενεργός και γνωστός υποστηρικτής ή ακόμη και θερμός υπέρμαχος του εθνικοσοσιαλιστικού κινήματος, με συγκλόνισε ιδιαίτερα.
Έτσι άρχισα να αναζητώ πληροφορίες για αυτόν στο Διαδίκτυο, αρχικά χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία. Η προσπάθειά μου αυτή μου έφερε μία νέα πληροφορία σχετικά με τον παππού μου: εκτός όλων των άλλων, ήταν και κάτοχος του "Μεταλλίου του Αίματος" του NSDAP-(Blutorden der NSDAP). Το όνομα του Φρίτσ Γκιούμπελ – (Fritz Gümbel) ήταν γραμμένο σε έναν δημόσια προσβάσιμο κατάλογο κατόχων τέτοιων μεταλλίων.
Φρίντριχ “Φρίτσ“ Γκιούμπελ (Φωτογραφία: ιδιωτική)
Τι ακριβώς ήταν αυτό το μετάλλιο; Ήταν ένα ιδιαίτερο βραβείο για όλους τους συμμετέχοντες στο λεγόμενο «Κελάρι Μπύρας» ή «Χιτλερικό Πραξικόπημα», με το οποίο ο Χίτλερ επιχείρησε να ανατρέψει την κυβέρνηση στο Βερολίνο στις 9 Νοεμβρίου 1923 με μια μεγάλης κλίμακας επιχείρηση στο Μόναχο. Ωστόσο, το ερασιτεχνικά σχεδιασμένο πραξικόπημα συντρίφτηκε, το νεοϊδρυθέν κόμμα NSDAP απαγορεύτηκε και ο Χίτλερ φυλακίστηκε στο Λάντσμπέρκ (Landsberg) όπου, με τη χορηγία και την υποστήριξη σημαντικών πολιτικών και επιχειρηματιών έγραψε το βιβλίο "ο αγώνας μου" (Mein Kampf).
Άρα ο παππούς μου, ήταν μέρος αυτής της συνωμοσίας, στην πρώτη γραμμή εμπρός ως μέλος του συνδέσμου "Ραίχσκριγκ" (Reichskrieg) υπό τον Έρνστ Ροεμ (Ernst Röhm), δίπλα-δίπλα με τον Χίτλερ και τους κολλητούς του;
Ακατανόητο! Εκτός από το όνομα Φρίτσ Γκιούμπελ υπήρχε επίσης ένας Όττο Γκιούμπελ (Otto Gümbel) στη λίστα - αλλά περισσότερα για αυτόν θα δούμε αργότερα.
Δεν είναι εύκολο να περιγραφούν με λόγια τα συναισθήματά μου μετά από αυτή την ανακάλυψη. Είναι ένα μείγμα φρίκης, ντροπής και σοκ, αλλά και σε συνδυασμό με περιέργεια και κάποια γοητεία - ο τελευταίος όρος είναι ένας δύσκολος όρος στο πλαίσιο του συγκεκριμένου θέματος, που σε καμία περίπτωση δεν συνδέεται με ενθουσιασμό ή έγκριση, αλλά περισσότερο με τη σταθερή θέληση να αποκαλύψει κάποιος χωρίς οποιοδήποτε καινά, τα γεγονότα έτσι όπως αυτά έγιναν στην πραγματικότητα.
Λοιπόν, πως να συνεχίσω, αυτό ήταν το μεγάλο ερώτημα. Δοκίμασα λοιπόν την τύχη μου στα Ομοσπονδιακά Αρχεία του Βερολίνου και έλαβα μερικά έγγραφα από εκεί για τον παππού μου τον Φριτς σε εκπληκτικά σύντομο χρονικό διάστημα. Εκτός από την κάρτα μέλους του κόμματος των ναζί NSDAP, υπήρχε και μια επιστολή για τη νέα του αίτηση για το "χρυσό μετάλλιο" του κόμματος, που μάλλον είχε χαθεί. Συμπεριλαμβανόταν επίσης και το απόσπασμα από τον κατάλογο αυτών που φέρουν το "μετάλλιο αίματος" που ήδη γνώριζα. Έτσι είχα πλέον την επιβεβαίωση, ότι ό,τι είχα ανακαλύψει για τον παππού μου, ήταν στην πραγματικότητα αληθινά. Αλλά δεν αρκέστηκα μόνο σε αυτά που γνώριζα μέχρι τότε. Ήθελα να μάθω περισσότερα, ήθελα, αν είναι δυνατόν, να δω φωτογραφίες που σχετίζονται με τον παππού μου. Στα φόρουμ της Βέρμαχτ, από τα οποία υπάρχουν πολλά, βρήκα μια φωτογραφία του παππού μου σε μια στρατιωτική άσκηση του γερμανικού στρατού, της Βέρμαχτ. Αλλά έμελλε να συναντήσω και άλλα εντελώς διαφορετικά, απροσδόκητα πράγματα σε αυτές τις πηγές.
Κεφάλαιο 3: Ο διπλός Φριτς
Σε ένα φόρουμ της Βέρμαχτ, διάβασα μία καταχώρηση ενός συλλέκτη στρατιωτικών αντικειμένων, ο οποίος ήταν κάτοχος ενός "μεταλλίου αίματος" το οποίο μετάλλιο ανήκε σε κάποιον Λούτβιγκ Γιούμπελ (Ludwig Gümbel), ο οποίος μου ήταν τότε εντελώς άγνωστος. Αυτός ο συλλέκτης ήθελε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτό το άτομο, τον συνταγματάρχη Γκιούμπελ. Έτσι του απάντησα αφού πρώτα κοίταξα στο οικογενειακό δέντρο της οικογένειάς μας. Την απάντησή μου μπορούσαν να την διαβάσουν όλα τα μέλη του φόρουμ, ότι ο Λούτβιγκ Γιούμπελ ήταν ο ξάδερφος του παππού μου και ότι και οι δυο μαζί συμμετείχαν τότε στο πραξικόπημα του Χίτλερ.
Απόσπασμα από τον κατάλογο αυτών που φέρουν το "μετάλλιο αίματος"
(Πηγή: Ομοσπονδιακό αρχείο)
Ακολούθησε μια εκνευριστική απάντηση από έναν άλλο συλλέκτη στρατιωτικών αντικειμένων από τον Καναδά, ο οποίος αμφισβήτησε τις πληροφορίες μου πολύ επικριτικά. Επειδή αυτός είχε μια φωτογραφία του Όττο-Κάρλ Γκιούμπελ (Otto-Karl Gümbel) με τους δύο γιους του Λούντβιγκ και Φριτς, από την ημέρα της απονομής του “μεταλλίου του αίματος“, 10 χρόνια μετά το πραξικόπημα του Χίτλερ. Και οι τρεις παρέλαβαν εκείνη την ημέρα αυτό το μετάλλιο. Αυτό μου κίνησε την περιέργεια. Μια δεύτερη ματιά λοιπόν στο γενεαλογικό δένδρο και ο γρίφος λύθηκε.
Γενεαλογικό της οικογένειας Γκιούμπελ-Gümbel (Πηγή: ιδιωτική)
Ο εν λόγω Φριτς Γκιούμπελ (Fritz Gümbel) δεν ήταν ο παππούς μου, αλλά ο ξάδερφος του και συνονόματός του. Ως εκ τούτου, οι πληροφορίες από τα ομοσπονδιακά στρατιωτικά αρχεία δεν ήταν σωστές, τουλάχιστον όσον αφορά την απονομή του "μεταλλίου του αίματος" στον παππού μου. Μια αίσθηση ανακούφισης απλώθηκε μέσα μου, αν και το "χρυσό μετάλλιο" του κόμματος έμεινε σαν μαχαιριά χαραγμένη μέσα στη καρδιά μου.
Κεφάλαιο 4: Μέσα-έξω – η δική μου πολύ προσωπική επαφή με το θέμα
Πριν στραφώ με περισσότερες λεπτομέρειες στον Λούτβιγκ Γιούμπελ και τις τρομακτικές μου αποκαλύψεις σχετικά με αυτόν τον θείο του πατέρα μου, θα ήθελα να δώσω μια βαθύτερη εικόνα του «μικρού μου κόσμου». Γιατί ό,τι είχα ανακαλύψει μέχρι εκείνη τη στιγμή, έπρεπε να το "χωνέψω" πρώτα, να το κατανοήσω. Μου δημιουργήθηκαν ερωτήματα όπως: εκείνη την εποχή του χιτλερικού πραξικοπήματος ήταν τότε όλοι τους μόλις 17-19 ετών. Τι θα έκανα εγώ εκείνη την εποχή; Θα πήγαινα και εγώ μαζί τους;
Σχετικά με αυτό το θέμα θυμάμαι ακόμα πολύ καλά τη στιγμή, που μόνο μέσα από βιβλία ιστορίας ή ντοκιμαντέρ ένιωσα από κοντά για πρώτη φορά, τα σε όλους γνωστά γεγονότα της εποχής των Ναζί. Ήταν σε μια σχολική εκδρομή του Λυκείου στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Νατσβάιλερ-Στρούτχόφ (Natzweiler-Struthof) στο Φόσκεζεν (Vosgesen), μια κρύα μέρα φθινοπώρου-χειμώνα. Εκεί νιώσαμε τον θάνατο και κυριολεκτικά το μαρτύριο των κρατουμένων βαθιά μέσα στο "πετσί μας". Η ιδέα και μόνο ότι βρίσκομαι μέσα στο στρατόπεδο συγκέντρωσης τους σκληρούς χειμερινούς μήνες, ντυμένος με κουρέλια, ίσως και χωρίς παπούτσια, χωρίς αρκετό φαγητό, πάντα κοντά στο θάνατο, με έκανε να ανατριχιάζω. Βάναυσο, ψυχρό και ανελέητο. Ήταν η πρώτη φορά που συνειδητοποίησα πραγματικά τις φρικαλεότητες και την απανθρωπιά του ναζιστικού καθεστώτος. Ήταν σχεδόν σαν το τέλος της αθωότητας. Αυτό το συναίσθημα δεν με έχει αφήσει ακόμη και μέχρι σήμερα. Και όχι μόνο στην πλήρη νέα αντίληψη μου για πράξεις βίας, μίσους και εξευτελισμού, αλλά και στη χρονολογική ταξινόμηση των γεγονότων.
Γιατί στις ταινίες και στα βιβλία φαίνονται όλα σαν να έχουν περάσει εκατοντάδες χρόνια, αλλά ότι αυτό ήταν και είναι το πολύ κοντινό παρελθόν μας, στο οποίο εγώ μόλις 22 χρόνια μετά το τέλος του πολέμου γεννήθηκα, μέσα στον μεταπολεμικό κόσμο, το συνειδητοποίησα πραγματικά εκείνη τη στιγμή - ξαφνικά έγιναν όλα εφικτά. Αυτή η εμπειρία μου άφησε διαρκή σημάδια, τα οποία με οδήγησαν στην απόφασή μου να αρνηθώ τη στρατιωτική μου θητεία και να υπηρετήσω την πολιτική μου θητεία στον τομέα της ατομικής φροντίδας ατόμων με βαριά αναπηρία.
Αλλά τίποτα από αυτά δεν απαντά στο ερώτημα πώς θα είχα ενεργήσει εγώ εκείνη την εποχή. Αποκλείω όμως ένα γεγονός: εμένα δεν θα μπορούσε κανένας να με κάνει έναν βάναυσο συνεργό του.
Εκτός αυτού όμως, θα αντιστεκόμουν εγώ στο μηχανισμό εξουσίας εκείνης της εποχής;
Για να είμαι ειλικρινής, δεν το νομίζω, γιατί η σωματική και ψυχολογική καταπίεση και επιρροή του γερμανικού πληθυσμού εκείνης της εποχής ήταν αδιανόητη. Κάτι το οποίο κανείς σήμερα δεν μπορεί να το φανταστεί. Ο νόμος και η κυβέρνηση υποστήριζαν και συγκάλυπταν τη ρητορική μίσους, τις διώξεις και τις δολοφονίες σε όλα τα κοινωνικά στρώματα. Ένας μηχανισμός εξουσίας γεμάτος δωσίλογους και συκοφαντική δυσφήμιση.
Γι' αυτό είμαι πολύ προσεκτικός στο να κρίνω τους ανθρώπους μόνο και μόνο επειδή δεν είχαν κάνει τίποτα ενάντια στο καθεστώς, στους κυβερνώντες και στη μεγάλη μάζα των συνεργατών τους. Γιατί αυτό δεν θέλει μόνο πολύ θάρρος αλλά και ένα καλό μέτρο ανεξαρτησίας και ίσως "απροσεξίας". Επειδή ήταν ένα παιχνίδι με τη ζωή και τις ζωές των ανθρώπων που ήταν σημαντικοί για κάποιον. Δεν μπορώ «ως αναμάρτητος να ρίξω πρώτος τον λίθον» - δεν δικαιούμαι να το κάνω.
Αλλά: για μένα είναι ασυγχώρητη η βία, η δίωξη των μειονοτήτων και των περιθωριακών ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των ατομικών και των μαζικών δολοφονιών. Εκεί βρίσκεται για μένα χωρίς "εάν" και "αλλά" το όριο της ανοχής και της κατανόησής για τους ανθρώπους, που διέπραξαν αυτά τα απάνθρωπα εγκλήματα.
Αυτή τη στάση έχω διατηρήσει μέχρι σήμερα, η οποία θα με συνοδεύει σε όλη μου τη ζωή και αυτό θέλω να το μεταβιβάσω και στις επόμενες γενιές.
Κεφάλαιο 5: Η αναζήτηση στοιχείων συνεχίζεται - ποιος ήταν ο Λούτβιγκ Γκιούμπελ;
Τις διαπιστώσεις που έκανα δύο κεφάλαια πριν, σχετικά με το γενεαλογικό δένδρο της οικογένειάς μου, θα ήθελα να τις εξετάσω τώρα λίγο πιο αναλυτικά. Η έρευνα που έκανα στα ομοσπονδιακά αρχεία τελείωσε με τον παππού μου τον Φρίτς. Δεν υπάρχουν άλλες πηγές ή μάρτυρες από εκείνη την εποχή που θα μπορούσα να χρησιμοποιήσω εδώ. Έτσι έψαξα πρώτα να βρω, ποιοι ήταν ο Όττο-Κάρλ-Γκιούμπελ (Otto-Karl Gümbel) και οι γιοι του Φρίτς και Λούτβιγκ. Ο Φρίτς Γκιούμπελ (Fritz Gümbel) δεν έπαιξε μεγάλο ρόλο σε αυτή την έρευνα. Ήταν οδοντίατρος, γεννημένος το 1904, και πιθανώς ένας μάλλον ασήμαντος οπαδός. Τουλάχιστον δεν μπορεί να βρεθεί τίποτα άξιο αναφοράς για αυτόν κατά την περίοδο μετά το πραξικόπημα του Χίτλερ και την απονομή του “μεταλλίου αίματος“. Η κατάσταση είναι όμως διαφορετική με τον πατέρα του, τον Όττο-Κάρλ-Γκιούμπελ (23.08.1876 - 16.3.1943). Ένας υψηλόβαθμος αρχηγός της ομάδας SA, με αποδεδειγμένη εγγύτητα στους υψηλότερους πολιτικούς κύκλους του ναζιστικού καθεστώτος. Από πολύ νεαρή ηλικία ήταν υπάλληλος της εταιρίας σιδηροδρόμων της Γερμανίας και παρέμεινε έτσι μέχρι το θάνατό του το 1943. Η τελευταία του θέση ήταν ως πρόεδρος του οργανισμού σιδηροδρόμων στο Μόναχο (Reichsbahn). Αν και δεν μπορεί να κατηγορηθεί για άμεσες ή προσωπικές φρικαλεότητες, το άτομό του παραμένει για μένα αναπόφευκτα συνδεδεμένο με τις απελάσεις και μεταφορές στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, για τις οποίες σίγουρα γνώριζε και στις οποίες πρέπει επίσης να συμμετείχε ενεργά, λόγω της θέσης που κατείχε ως υπάλληλος του οργανισμού σιδηροδρόμων Γερμανίας. Ωστόσο, είμαι πολύ περισσότερο σοκαρισμένος από ένα αδιαμφισβήτητο και απόλυτα αποδεδειγμένο γεγονός: ήταν Ναζί της πρώτης ώρας και παρέμεινε έτσι μέχρι το θάνατό του.
Έτσι, όχι μόνο συνίδρυσε έναν αρχικό πυρήνα του κόμματος των Ναζί NSDAP στο Ζάαρλαντ τη δεκαετία του 1920, αλλά ήταν επίσης πάντα πιστός πρωτοπόρος και υποστηρικτής των εθνικοσοσιαλιστικών ιδεών. Αυτό το μετέδωσε παραδειγματικά από πολύ νωρίς στους δύο γιους του. Αυτό εκδηλώνεται ιδιαίτερα στο γεγονός ότι συμμετείχαν οικογενειακά και οι τρείς τους στο πραξικόπημα του Χίτλερ στο Μόναχο το 1923. Κατάφερα να βρω κάποιες φωτογραφίες του Όττο-Κάρλ-Γκιούμπελ κατά τη διάρκεια της έρευνάς μου στα δικά μου έγγραφα και στο Διαδίκτυο, αλλά αυτό δεν ήταν και πολύ παραγωγικό. Έτσι σταμάτησα την έρευνα για το άτομό του και την έβαλα στα αρχεία.
Ο αρχηγός ομάδας SA Όττο-Κάρλ-Γκιούμπελ (Otto-Karl Gümbel) (Φωτογραφία: ιδιωτική)
Τα SS (Schutzstaffel) ήταν η μετεξέλιξη των Ταγμάτων Εφόδου (SA) (Sturmabteilung) και λειτουργούσαν ως παραστρατιωτικό σκέλος του Ναζιστικού Γερμανικού κόμματος.
Αναγκαστικά τράβηξε όλη μου την προσοχή τότε ο άνθρωπος εξαιτίας του οποίου πραγματικά ξεκίνησα να γράφω αυτό το κείμενο και το οποίο, κατά την άποψή μου, είναι η μεγαλύτερη, με την αρνητική έννοια του όρου, Ναζιστική προσωπικότητα από αυτή την οικογένεια: Συνταγματάρχης ε.α. Λούτβιγκ Γκιούμπελ (Ludwig Gümbel) (7.11.1906 -27.6.1994).
Βρήκα γρήγορα αυτό που έψαχνα. Εκτός από το πραξικόπημα του Χίτλερ και το "μετάλλιο αίματος", έπεσα πάνω σε ένα άρθρο που με συγκλόνισε βαθιά:
η σφαγή του Μεσόβουνου. Ο θείος μου (θείος του πατέρα μου) - σφαγέας!
Ακόμη και αν, σύμφωνα με τις μαρτυρίες μπορεί να πιστέψει κανείς, ότι δεν είχε το χέρι του στο όπλο, αυτός ήταν υπεύθυνος για την εκτέλεση 160 νέων και ηλικιωμένων ανδρών στις 23 Οκτωβρίου 1941. Όπως και να το δει κανείς, υπάρχει αίμα στα χέρια του - γεγονός που γεμίζει με ντροπή, σοκ και βαθιά θλίψη. Ειλικρινά, στην αρχή δεν ήξερα πώς να το αντιμετωπίσω. Έτσι έπρεπε να αποφασίσω: να κλείσω το θέμα με αυτή τη σκληρή συνειδητοποίηση ή να ασχοληθώ περαιτέρω με αυτό.
Επέλεξα το τελευταίο και για το λόγο αυτό επικοινώνησα με τον πολιτιστικό σύλλογο Διάλογος e.V., από τον οποίο προήλθε και το άρθρο που βρήκα για τη σφαγή στο Μεσόβουνο. Επικοινώνησα με τον σύλλογο "Διάλογος" με την ελπίδα να μάθω περισσότερα για το τι είχε συμβεί τότε και για τον Λούτβιγκ Γκιούμπελ. Από την άλλη αναζητούσα έτσι έναν τρόπο να δώσω μέσα από τον σύλλογο ένα μήνυμα συμφιλίωσης και να εκφράσω την συμπόνιά μου. Αυτή η επαφή οδήγησε σε μια ζωντανή και εντατική ανταλλαγή απόψεων με τον Χέλμουτ Ρίβε (Helmut Riewe), ο οποίος μοιράστηκε τις γνώσεις του μαζί μου και εγώ τις δικές μου μαζί του. Σιγά-σιγά προέκυψε μια πιο ολοκληρωμένη, αν και ακόμη ελλιπής, εικόνα του Λούτβιγκ Γκιούμπελ, η οποία συμπληρώθηκε με περαιτέρω έρευνα μετά από προσωπική συνάντηση με τον Χέλμουτ Ρίβε στα τέλη του 2021. Σίγουρο είναι ότι ένα πράγμα κατέστη σαφές: ο συνταγματάρχης Γκιούμπελ ήταν πεπεισμένος ναζί από τα νεανικά του χρόνια μέχρι το θάνατό του - όπως και ο πατέρας του Όττο, αλλά για πολύ περισσότερο καιρό και πολύ πέρα από το τέλος του πολέμου το 1945.
Συνταγματάρχης Λούτβιγκ Γκιούμπελ-(Ludwig Gümbel) (Φωτογραφία: ιδιωτική)
Ανακάλυψα επίσης δύο άλλα σημαντικά πράγματα από την εποχή του πολέμου. Πρώτον, λίγο μετά τη μαζική δολοφονία στο Μεσόβουνο, του απονεμήθηκε το μετάλλιο του "Σιδηρούν Σταυρού" ως αναγνώριση για τις υπηρεσίες του στην γερμανική εισβολή στην Ελλάδα. Μακάβριο και εξωπραγματικό, αν αναλογιστεί κανείς πόσο αθώο αίμα συνδέεται με αυτό το μετάλλιο. Έγινε επίσης γνωστός όταν συμμετείχε σε ηγετικό ρόλο σε σκληρές μάχες στο Δυτικό Μέτωπο το 1943/1944 εναντίον των Συμμάχων και τιμήθηκε γι' αυτό, μεταξύ άλλων, με το μετάλλιο του "Σταυρού του Ιππότη". Αυτή η ύψιστη στρατιωτική διάκριση και τιμή τον έφερε σίγουρα σε επαφή με την ανώτατη ναζιστική ηγεσία προς το τέλος του πολέμου. Έτσι, βρίσκει κανείς σαφώς το όνομά του σε αρκετές καταχωρήσεις στο υπηρεσιακό ημερολόγιο του Χάινριχ Χίμλερ (Heinrich Himmler) την περίοδο Οκτωβρίου/Νοεμβρίου 1944. Ένα γεγονός το οποίο με έκανε και πάλι να ανατριχιάσω, αν αναλογιστεί κανείς τον καθοριστικό ρόλο του Χίμλερ στην εξόντωση και στο σχεδιασμό της λεγόμενης Τελικής Λύσης των Εβραίων. Περίπου αυτή την εποχή στο 1944, ο Γκιούμπελ έγινε διοικητής των περιοχών του Ζάλτσμπουργκ (Salzburg), του Μπάτ Ραίχενχαλτ (Bad Reichenhall) και του Χαλάιν (Hallein) - Η περιοχή υποχώρησης και καταφυγής του Αδόλφου Χίτλερ και των βοηθών του, όπως ο Μάνφρεντ Μπόρμαν (Manfred Bormann). Εδώ φαίνεται λογικό να υποθέσουμε ότι αυτή η θέση του δόθηκε με άμεση εντολή του Χίμλερ.
Απόσπασμα από το καθηκοντολόγιο του Χάινριχ Χίμλερ γι' αυτό μέχρι σήμερα. (Πηγή: Η Οργάνωση της Τρομοκρατίας - Ημερολόγιο καθηκόντων του Χάινριχ Χίμλερ)
Από αυτή τη θέση, ο Λούτβιγκ Γκιούμπελ διόρισε στη συνέχεια έναν παλιό πολεμικό σύντροφο της πρώτης ώρας, τον συνταγματάρχη Χάνς Λέπερντίνγκερ (Hans Lepperdinger), ως διοικητή της πόλης του Ζάλτσμπουργκ. H πραγματική αποστολή του Λέπερντίνγκερ ήταν (σύμφωνα με τις οδηγίες του Χάινριχ Χίμλερ) να υπερασπιστεί μέχρις εσχάτων (μέχρι τον τελευταίο στρατιώτη) την πόλη του Ζάλτσμπουργκ κατά των Συμμάχων.
Αλλά αποδεδειγμένα ο Λέπερντίνγκερ δεν υπάκουσε σε αυτή τη διαταγή, η οποία ήταν μια πράξη που θα μπορούσε να τον οδηγήσει στον θάνατο. Αντ' αυτού παρέδωσε το Σάλτσμπουργκ χωρίς μάχη, ανακοινώνοντάς το μέσω ραδιοφώνου και διατάσσοντας τα γερμανικά στρατεύματα να καταθέσουν τα όπλα. Έτσι έσωσε την πόλη και τους ανθρώπους που ζούσαν σε αυτήν. Για αυτόν τον λόγο έγινε επίτιμος πολίτης και εξακολουθεί να γιορτάζεται
Τελικά αυτό είναι και το μόνο θετικό πράγμα που συνδέω, με πολλή καλή βούληση, με τον Λούντβιγκ Γκούμπελ.
Διότι αυτός διατήρησε και βίωσε την ακροδεξιά του στάση για πολύ καιρό μετά το τέλος του πολέμου. Ήταν ένα βασικό πρόσωπο στην προσπάθεια ίδρυσης του Νεοναζιστικού κόμματος SRP. Αυτό έγινε την χρονική περίοδο γύρω στο 1952, όταν ήταν πρόεδρος του Συνδέσμου Γερμανών Στρατιωτών της Βαυαρίας. Από τη θέση αυτή έκανε όχι μόνο αντισημιτικές αλλά και απαράδεκτες δηλώσεις για τους στρατιώτες του Β' Παγκοσμίου Πολέμου που λιποτάκτησαν ή για αυτούς που βρίσκονταν στο περιβάλλον των διοργανωτών της απόπειρας δολοφονίας κατά του Χίτλερ τον Μάιο του 1944 (Στάουφενμπερκ-απόπειρα δολοφονίας στο Βόλφσάντσε - Stauffenberg-Attentat στο Wolfsschanze). Σχετικά με αυτό υπάρχουν διάφορα άρθρα σε διάφορες καθημερινές εφημερίδες και στο εβδομαδιαίο περιοδικό „Der Spiegel“. Ακόμη και το βαυαρικό κοινοβούλιο ασχολήθηκε με αυτό, που τελικά οδήγησε στην απαγόρευση του κόμματος SRP το 1953.
Το τι συμβαίνει με τον Λούτβιγκ Γκιούμπελ τα επόμενα χρόνια, παραμένει δυστυχώς στο σκοτάδι. Το έτος 1963, εμφανίζεται μια συνέντευξή του από το Ινστιτούτο Σύγχρονης Ιστορίας. Αποδεικνύει για άλλη μια φορά τους στενούς δεσμούς του Λούντβιχ Γκούμπελ με τον ανώτατο ηγέτη των SA Έρνστ Ροεμ (Ernst Röhm), ο οποίος σύμφωνα με τη συνέντευξη αυτή, έγινε μάλιστα και κουμπάρος στο γάμο του. Όπως είναι γνωστό, ο Έρνστ Ροεμ συνελήφθη το 1934 κατά τη διάρκεια της "Νύχτας των Μακρών Μαχαιριών" και εκτελέστηκε στη φυλακή λίγες ημέρες αργότερα. Η σύλληψη έγινε ενώ ο Ροεμ βρισκόταν σε διακοπές σε ένα ξενοδοχείο στο Μπάτ Βίσσεε (Bad Wiessee). Ο Λούντβιγκ Γκούμπελ, σύμφωνα με αυτή τη συνέντευξη, προειδοποιήθηκε εγκαίρως να μην εμπιστευτεί τον Ροεμ στο Μπάτ Βίσσεε. Διαφορετικά θα μπορούσε να είχε συλληφθεί και αυτός ή ακόμη και να εκτελεστεί. Παρεμπιπτόντως, η συνέντευξη με το Ινστιτούτο Σύγχρονης Ιστορίας διεξήχθη από έναν πρώην Ναζί που κρυβόταν εκείνη την εποχή, τον Δρ. Χάινριχ Μπένεκε - γεγονός που ρίχνει ένα πολύ αμφίβολο φως στη μεταχείριση των πρώην Ναζί την εποχή Αντενάουερ. Το ίδιο ισχύει και για τη λακωνική προσπάθεια της εισαγγελίας να αποσαφηνίσει την κατάσταση στην δικαστική διαδικασία ή μάλλον στην ακρόαση του Λούντβιγκ Γκούμπελ λόγω της ομαδική δολοφονίας στην Ελλάδα. Αυτή η δικαστική διαδικασία έκλεισε σχεδόν αμέσως μετά την ακρόαση, διότι η νομολογία της δεκαετίας του 1970 στην Γερμανία επέτρεπε τότε κάτι τέτοιο. Οι σχέσεις αυτές συνοψίζονται λεπτομερώς στην εργασία του Χέλμουτ Ρίβε "Μαζική δολοφονία χωρίς εξιλέωση - η καταστροφή του ελληνικού χωριού Μεσόβουνο το φθινόπωρο του 1941" και για αυτό δεν χρειάζεται να αναλυθούν εδώ λεπτομερέστερα.
Το περιοδικό „Der Spiegel“ έκδοση 33/1952
Τελικά, ο Λούντβιγκ Γκούμπελ εξαφανίστηκε και πάλι από το προσκήνιο και ένα τελευταίο έγγραφο από την εποχή λίγο πριν από το θάνατό του, το οποίο μπόρεσα να αγοράσω εγώ σε μια δημοπρασία, δείχνει και πάλι με γλαφυρό τρόπο ότι οι ναζιστικές του πεποιθήσεις δεν άλλαξαν μέχρι το τέλος της ζωής του. Πρόκειται για μία απάντηση σε ένα "γράμμα μίας θαυμάστριας" μιας κυρίας που πιθανώς του είχε ζητήσει και αυτόγραφο.
Επιστολή Λούτβιγκ Γκιούμπελ (Πηγή: ιδιωτική)
Κεφάλαιο 6: Το συμπέρασμά μου για τον Λούτβιγκ Γκιούμπελ
Ο Λούτβιγκ Γκιούμπελ καταλήγει ως ένας αποτυχημένος, αν όχι καταδικασμένος, εγκληματίας πολέμου, ενώ ο επί χρόνια "κολλητός του" Λέπερντίνγκερ βρίσκεται σε έναν τιμητικό τάφο ως επίτιμος πολίτης του Σάλτσμπουργκ. Και οι δύο γνωρίζονται ως ακτιβιστές της νεολαίας του Μονάχου, κάθονται μαζί στις αίθουσες εκπαίδευσης του τότε γερμανικού στρατού (Reichswehr), κάνουν πολεμική καριέρα στη Βέρμαχτ. Οι δρόμοι τους αποκλίνουν, αλλά γνωρίζονται και εμπιστεύονται ο ένας τον άλλον. Ο Γκιούμπελ, ο "ήρωας", ο κάτοχος του "Σταυρού του Ιππότη" κάνει αιφνιδιαστικά τον Λέπερντίνγκερ διοικητή της πόλης του Σάλτσμπουργκ. Στην πραγματικότητα όμως, παράκαμψε ο Γκιούμπελ στον διορισμό του Λέπερντίνγκερ τις προβλεπόμενες διαδικασίες, όπως εγώ κατάφερα να μάθω.
Βάσει αυτής της παγιωμένης γνώσης, το μόνο που έχουμε να προσθέσουμε είναι μια μικρή, νέα λεπτομέρεια που δεν γνωρίζουμε, αλλά η οποία δεν είναι και τόσο απίθανη: Λίγο πριν από την επικείμενη καταστροφή του Σάλτσμπουργκ, ο Λέπερντίνγκερ τηλεφώνησε τον προϊστάμενό του και παλιό του φίλο Γκιούμπελ. Ο Γκιούμπελ είπε στον Λέπερντίνγκερ: "Μην κάνεις χαζομάρες, παραιτήσου από την υπεράσπιση της πόλης κατά των συμμάχων. Αν αργότερα γι' αυτό το λόγο ένα στρατοδικείο ασκήσει δίωξη εναντίον σου, μπορείς να πεις ότι εγώ σου έδωσα τη διαταγή".
Αυτό το πείραμα σκέψης θα έριχνε ξαφνικά ένα εντελώς διαφορετικό φως στον Λούντβιγκ Γκιούμπελ. Για άλλη μια φορά, μια πολύ σημαντική διαπίστωση που μου δίδαξε το ερευνητικό μου ταξίδι είναι ότι: δεν πρέπει να ικανοποιούμαι με μια βιαστική κρίση. Πρέπει πάντα τις διαπιστώσεις μου να τις ελέγχω, να τις αμφισβητώ, να τις ερμηνεύω και να τις επαναξιολογώ. Μόνο τότε θα μπορέσουν τα πράγματα να πλησιάσουν την αλήθεια για το τι ακριβώς συνέβη και το ρόλο των εμπλεκομένων. Διαφορετικά, παραμένουν όλα στη σφαίρα της εικασίας.
Κεφάλαιο 7: Πως με επηρεάζουν όλα αυτά εμένα;
Ο πολιτιστικός σύλλογος Dialogos e.V. μου έκανε μία τεράστια χάρη και εκπλήρωσε την επιθυμία μου: στην 80ή επέτειο της μαζικής δολοφονίας στο Μεσόβουνο, τον Οκτώβριο του 2021, κατέθεσε ο Χέλμουτ Ρίβε στεφάνι στο όνομά μου και συνεπώς στο όνομα της οικογένειάς μου. Ένα πολύ σημαντικό μήνυμα συμπαράστασης και συμπόνιας για μένα. Επειδή ακόμη και αν δεν είμαι προσωπικά υπεύθυνος για όλα τα τρομερά πράγματα που συνέβησαν, θα είναι πάντα μέρος της οικογένειάς μας, αλλά και της γερμανικής κοινωνίας.
Είναι πολύ σημαντικό να κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας για να διασφαλίσουμε την μνήμη, ότι αυτό που συνέβη δεν θα ξεχαστεί και να αποτρέψουμε την επανάληψη τέτοιας βίας και βαρβαρότητας όπως επίσης και της κατάχρησης της εξουσίας. Ωστόσο, το πόσο δύσκολο και επικίνδυνο είναι να αντισταθεί κανείς σε τέτοιες τάσεις, μπόρεσα να το βιώσω από πρώτο χέρι τα τελευταία χρόνια στη γενέτειρά μου, την πόλη Κάντελ (Kandel).
Στις 27 Δεκεμβρίου 2017, ένα νεαρό κορίτσι, η Μία, δολοφονήθηκε από τον Σύριο φίλο της με πολυάριθμες μαχαιριές μέσα σε ένα φαρμακείο. Τους επόμενους μήνες κατακλίσθηκε τότε η ήσυχη μικρή πόλη του Κάντελ σχεδόν εβδομαδιαία από εκατοντάδες μέχρι και χιλιάδες διαδηλωτές, κυρίως από τον ακροδεξιό χώρο. Εκατοντάδες αστυνομικών έφταναν κάθε φορά στην πόλη για να διασφαλίσουν ότι δεν θα υπάρξουν σοβαρά επεισόδια μεταξύ των διαδηλωτών του ακροδεξιού και του αριστερού χώρου. Το πόσο δύσκολο ήταν για τους πολίτες και τους τοπικούς πολιτικούς, να αντισταθούν σε αυτή την επίθεση, μπορεί κανείς να το φανταστεί.
Διαδήλωση στο Κάντελ/Πφάλτζ (Πηγή: FAZ)
Η κατάσταση έφτασε μέχρι τις πιο άγριες συκοφαντίες, προσβολές και ακόμη μέχρι και απειλές θανάτου. Αυτό ήταν σίγουρα μια ακραία δοκιμασία του θάρρους και της αντίστασης των πολιτών, που μπορεί με αυτή τη μορφή να επαναληφθεί παντού. Κάπως έτσι, όπως κατά τις πρώτες ημέρες του ναζιστικού καθεστώτος. Διότι, όπως μπορεί να διαβάσει κανείς σε μια επιστολή των πρώην συναγωνιστών του στα τμήματα SA με αφορμή την απονομή του "Σταυρού του Ιππότη" στον Λούτβιγκ Γκιούμπελ, πήραν μέρος μαζί του, χέρι με χέρι, σε πολυάριθμες μάχες (ξυλοδαρμούς) σε αίθουσες και σε διάφορες διαδηλώσεις στους δρόμους.
Θα πρέπει, επομένως, να μας ενθαρρύνει το γεγονός να μη σταματήσουμε να βλέπουμε κατάματα τους κινδύνους αυτών των τάσεων και να χρησιμοποιούμε τις δικές μας πράξεις και σκέψεις για να στέλνουμε μικρά και μεγάλα μηνύματα για κατανόηση και συνύπαρξη, για ανοχή και ανθρωπιά. Αυτό το κάνω εγώ για παράδειγμα με αυτό το κείμενο, αλλά προσπαθώ να το κάνω και με πολλά μικρά πράγματα στην καθημερινή μου ζωή.
Θα ήταν ωραίο για μένα να έχω την ευκαιρία να παρευρεθώ σε μια επιμνημόσυνη δέηση στο Μεσόβουνο και να μπορέσω να μιλήσω απευθείας με τους απογόνους των δολοφονηθέντων τον Οκτώβριο του 1941. Ως ενεργός μουσικός της τζαζ, θα μπορούσα να φανταστώ ένα μουσικό πρόγραμμα με μουσικούς από το Μεσόβουνο. Ίσως έτσι να μπορέσω και εγώ, να μπορέσουμε και εμείς όλοι μαζί, να συμβάλουμε λίγο στην περαιτέρω ειρηνική κατανόηση και συμφιλίωση. Θα ήθελα επίσης πολύ ευχαρίστως να μιλήσω προσωπικά ή μέσω τηλεδιάσκεψης σε μαθητές και μαθήτριες από την Ελλάδα και τη Γερμανία για τις εμπειρίες μου και τις διαπιστώσεις της έρευνάς μου.
Όλοι μας έχουμε τη δική μας ιστορία, προερχόμαστε από ένα παρελθόν και είμαστε μέρος του παρόντος και του μέλλοντος. Όπως στην δική μου την περίπτωση, αυτό δεν είναι σίγουρα πάντα ωραίο ή εύκολο, αλλά αξίζει τον κόπο να ασχοληθεί κανείς με αυτό, να κατανοήσει τη (δική του) ιστορία και να προσπαθεί πάντα να αλλάξει τον κόσμο που βρίσκεται μπροστά μας λίγο-λίγο, αν είναι δυνατόν, πάντα προς το καλύτερο.
Ποιος είναι ο δικός σου και ο δικός σας ρόλος σε αυτή την ιστορία; Απλά ξεκινήστε το ταξίδι και ανακαλύψτε το!
- Στη μνήμη των θυμάτων του ναζιστικού καθεστώτος και της σφαγής στο Μεσόβουνο -
